معلمان همواره ایثارگرانه از خود مایه می گذارند تا امید جامعه به آموزش و پرورش مطلوب را زنده نگهدارند. اعتلاي کیفیت و ثمر بخشی معلمان در زمینه ي بهبود یادگیري شاگردان در گرو حرفه اي شدن معلمان است .معلم حرفه اي کسی است که به شناخت علمی و مهارتهاي علمی در راستاي رشد و شکوفایی استعدادهاي فطري معلمان مجهز باشد و یادگیري را یاد بدهد . و براي افزایش بهره وري و اثر بخشی خود به مطالعات گسترده اي همت بگمارد . دسته بندي الگوهاي تدریس در چهار بخش عمده " الگوهاي اجتماعی ، اطلاعات پردازي ، انفرادي  و رفتاري " شناخت ابعاد و نمونه هاي علمی و عملی رشد و پرورش دانش آموزان را در نظر معلم آسان می سازد و تدریس به شیوه ي این الگو ها ، موجبات تحول در آموزش کلاس را فراهم می آورد .

-1 الگوي بدیعه پردازي

-2 الگوي پیش سازمان دهنده ها

-3 دریافت مفهوم

-4 خانواده الگوهاي اجتماعی ( روشن سازي طرز تلقی ، قضاوت عملکرد ، کارایی تیم ، روش

تدریس اعضاي تیم )

- الگوي بدیعه پردازي :

ویلیام جی گوردون پایه ي بدیعه پردازي را بر 4 مطلب که نظریات عادي درباره ي خلاقیت را به نقد می کشد ؛می نهد . " اهمیت خلاقیت در روز مرگی " ، " اسرار آمیز نبودن خلاقیت " ، " تشابه اختراع خلاق در همه ي رشته ها " و " خلاقیت تجربه اي شرکت پذیر و جمعی " .هدف از این شیوه ممکن است ایجاد درکی جدید ، همدلی با یک آدم خود نما یا زورگو ، حل مسایل اجتماعی یا میان فردي ، از قبیل نزاع بین دو شاگرد مدرسه ، یا حل مسائل شخصی باشد . نقش معلم این است که مواظب تحلیل هاي نا پخته و ختم مذاکرات باشد .

- مراحل اجراي الگو ي بدیعه پردازي :

-1 توصیف اولیه :

در این مرحله موضوع مورد نظر از سوي دانش آموزان و معلم ، تشریح و توصیف می شود .

-2 قیاس مستقیم :

دو موجود یا دو مفهوم با یک دیگر مقایسه می شود . در این مرحله موضوع یا مفهوم مورد نظر توسط دانش

آموزان به یک شی یا موجود تشبیه می شود .

-3 قیاس شخصی :

دانش آموز از طریق ایجاد هم حسی و همگون سازي خود را به داخل یک شی یا موجود و یا یک فضاي

جدید انتقال می دهد و احساس خود را توصیف می کند .

-4 تعارض فشرده (تضاد ): در این نوع قیاس ،قیاس هاي مستقیم و شخصی بررسی و سپس قیاس هایی

که بیشترین تضاد را با هم دارند انتخاب می شوند .

-5 توصیف خلاق:

در این مرحله از بهترین قیاس ها و تجربه هاي به دست آمده استفاده می شود و موضوع مورد نظر دوباره ولی این بار به صورت خلاق توصیف می گردد.

گام هاي الگوي بدیعه پردازي :

گام اول : توصیف اولیه : در این مرحله باید توصیف اولیه ي موضوع بسیار ساده و معمولی صورت بگیرد .

اجراي این مرحله براي گام هاي بعدي بسیار اهمیت دارد.

گام دوم : قیاس مستقیم : مقایسه ي ساده ي دو موجود یا دو مفهوم است . (مثال : از دانش آموز پرسیده

می شود : کتاب شبیه چه چیزي است ؟)این مقایسه شروع خوبی براي بروز خلاقیت است . براي انتخاب

بهترین قیاس معلمان از دانش آموزان بخواهند که دلیل بیاورند .

گام سوم : قیاس شخصی : در این قیاس دانش آموز باید خود را به جاي یک فرد دیگر یک شی یا ... قرار

دهد و احساس خود را بگوید .

گام چهارم : تعارض فشرده : کلمات متناقض که دانش آموزان انتخاب کرده اند روي تابلو نوشته شده و بچه

ها نظر خود را در باره ي ارتباطات کلمات و ... می گویند .

گام پنجم : توصیف خلاق : به موضوع اصلی درس برگشته و از دانش آموز خواسته می شود تا با استفاده از

قیاس ها و تضاد ها موضوع اصلی را به صورت خلاق بیان نماید.

از مدرسان محترم انتظار می رود این روش را که در تدریس درس انشا بسیار کاربرد دارد در کلاس به اجرا در آورند .

-الگوي پیش سازمان دهنده ها :

در این الگو ساخت شناسی ( مجموعه ي اطلاعات ،مفاهیم ، اصول و تعمیم سازمان یافته اي است که دانش

آموز قبلا آموخته است . ) و تغییراتی که در اثر یادگیري در آن صورت می گیرد . زیر بناي اصلی یادگیري به شمار می رود .

- مراحل تدریس :

- مرحله اول : ارائه پیش سازمان دهنده ها :

در این مرحله معلم ، پیش سازمان دهنده را که از مطالب درس کلی تر است ارائه می دهد . مثلا می خواهد درس  " هفت خان رستم " را تدریس کند . او ابتدا درباره ي شاه نامه و شاعر بزرگ ایران زمین فردوسی توضیح می دهد . پیش سازمان دهنده ها یک عبارت خلاصه از درس جدید نیست بلکه خود مطلبی جدا و کلی تر از درس است .

-مرحله دوم : ارائه مطالب و مفاهیم درس جدید :

در این مرحله معلم با استفاده از روش هاي سخنرانی پرسش و پاسخ ، نمایش فیلم ... اطلاعات درس را (هفت

خان رستم ) توضیح می دهد . نکته مهم این که داستان ابتدا به صورت کلی و سپس ارتباط و پیوند آن با پیش

سازمان دهنده ها بیان می شود .

- مرحله سوم : تحکیم ساخت شناسی با ارائه مثال :

در این مرحله معلم مثال ها و شواهد دیگري را ( مثلا داستان هاي دیگري از شاهنامه ) می خواند .

الگوي دریافت مفهوم :

-مرحله اول : شناسایی مفهوم

در این مرحله مفهوم مورد نظر در قالب نمونه هاي مثبت یا منفی عرضه می شود تا دانش آموزان خواص و ویژگی هاي مشترك را کشف و شناسایی نمایند و فرضیه خود را بیان نمایند .

مرحله دوم : آزمون دریافت مفهوم

دانش آموزان میزان دریافت خویش از مفهوم را ارزیابی می کنند . و به رد و تایید فرضیه ها می پردازند .

مرحله سوم : تحلیل راهبردها ي تفکر

در این بخش نحوه دریافت مفهوم را تحلیل و بررسی می کنند . دانش آموزان در این مرحله شیوه ي تفکر خود را شرح می دهند .

از این الگو بیش تر براي تدریس مفاهیم دستوري ، آرایه هاي ادبی ، عروض و قافیه و سبک شناسی می توان استفاده کرد . امید که مدرسان محترم ، شیوه ها و فنون متناسب با اصول و خواسته هاي برنامه هاي درسی ، اهداف و محتوا را به درستی به مخاطبان خود انتقال دهند تا زحمات افراد موثر در آموزش بی ثمر نماند . ترسیم سیر منطقی از نظریه تا عمل کلیه روش ها و الگوها جهت تثبیت و تعمیق مطالب ، به وسیله ي مطالعه ي تکمیلی کتب و مقالات مرتبط به کلیه مدرسان توصیه می گردد.

 

روشن سازی طرز تلقی :

در این الگو تلاش بر این است که بستری فراهم شود تا شاگردان  آزادانه  به بیان تلقی و بینش خویش  بپردازند .

مراحل :

1 . پاسخ دادن به یک سوال  و یا تکمیل  یک جمله ی  مرتبط با موضوع درس .

2 . ارزیابی تلقی فردی ( توسط رهبر گروه نظر جمعی  یا خرد جمعی  بر اثر هم افزایی  تدوین می شود .)

3 . توافق روی بهترین طرز تلقی ( در صورت مخالفت نظری ، بر روی آن بحث می شود .)

4 . ارزیابی ، استنباط و بسط تعمیم ها .